Cách nuôi ong lấy mật đúng kỹ thuật

Nuôi ong là một nghề phát triển rộng rãi trên thế giới và cả ở Việt Nam. Từ rất lâu đời, ông bà ta đã biết đưa ong rừng về nhà nuôi mặc dù thùng nuôi và kỹ thuật còn đơn giản. Trải qua một thời gian dài phát triển, nghề nuôi ong đã được nâng tầm và kỹ thuật cũng hiện đại hơn. Để nắm rõ cách nuôi ong lấy mật đúng, hãy cùng tìm hiểu bài viết chia sẻ dưới đây của chúng tôi nhé!

1. Loài ong mật

Có nhiều loại ong khác nhau nhưng loài ong mật chỉ có hai loại gồm:

+ Ong làm tổ ngoài trời chẳng hạn như ong khoái

+ Ong làm tổ trong các hốc đá, hốc cây hay thùng ong chăng hạn như ong Ý, ong nội địa…

2. Thành phần và cấu tạo của đàn ong

+ Ong chúa: Đây là những con cái với khả năng sinh sản duy nhất trong đàn, nó có tuổi tho từ 3 đến 5 năm.

+ Ong đực: Với số lượng từ vài trăm đến vài ngàn con, nó chỉ xuất hiện mỗi khi đàn ong ở thế xung mãn.

+ Ong thợ: Là những chú ong chủ lực của đàn. Đây chính là những con cái nhưng buồng trứng không phát triển nên không thể sinh sản được. Dựa vào ngày tuổi để phân công công việc.

Từ 1 đến 3 ngày tuổi là tuổi mới ra đời nên nhiệm vụ của chúng là bảo ôn, nghĩa là quạt thông khí và điều hòa nhiệt độ trong tổ.

Từ 3 đến 10 ngày tuổi là độ tuổi hạch tiết sữa phát triển, ong thợ ăn mật và phấn hoa để tạo ra sữa nuôi ấu trùng tuổi nhỏ và nuôi ong chúa. Do vậy mà sữa này hay còn gọi là sữa ong chúa.

Từ 10 đến 20 ngày tuổi là độ tuổi hạch tiết sáp phát triển. Ong thợ khi đó sẽ có nhiệm vụ xây tổ cũng như ra ngoài tập bay, nhận diện cửa tổ để chuẩn bị đi làm việc bên ngoài. Chưa hết, nhiệm vụ của chúng còn là lấy mật.

Từ 20 ngày tuổi trở lên là lúc ong đã trưởng thành và đi lấy mật ong, phấn hoa. Đến lúc gia chúng sẽ đảm nhận nhiệm vụ canh tổ, đến khi gần chết chúng sẽ bay xa tổ và chết, như vậy người nuôi sẽ không bao giờ thấy ong chết già ở trong tổ hay khu vực gần tổ. Tuổi thọ của ong thợ ong kéo dài từ 30 đến 50 ngày.

+ Ấu trùng ong sẽ ở trong các ô lăng của bánh tổ ong, đó là trứng, các con ấu trùng có màu trắng sữa và các ô lăng bị bít sáp.

- Ấu trùng ong chúa có thời gian 15 ngày: Trứng 3 ngày, ấu trùng 5.5 ngày, nhộng 6.6 ngày. Ấu trùng ong chúa sẽ được nuôi hoàn toàn bằng sữa ong chúa.

- Ấu trùng ong thợ 21 ngày: Trứng 3 ngày, ấu trùng 6 ngày, nhộng 12 ngày. Ấu trùng ong thợ cũng như ấu trùng ong đực, ba ngày đầu nuôi bằng sữa, ba ngày sau được nuôi bằng hoa và mật.

- Ấu trùng ong Đực 22.5 ngày: Trứng 3 ngày, ấu trùng 6.5 ngày, nhộng 3 ngày. Ấu trùng ong đực nuôi ba ngày đầu bằng sữa, 3.5 ngày sau được nuôi bằng hỗn hợp hoa và mật ong.

Hiện nay, người ta hay nuôi ong Ý bằng kiểu thùng Langtros. Kích thước của thùng khoảng chừng 47cm x 43 cm x 25 cm. Thiết kế thùng có thể đóng mở hai bên, tiện lợi cho việc di chuyển. Khi có lỗ lớn và sàn bay để ong ra vào, có nắp đậy để chống nắng mưa. Chân thường được làm bằng sắt, để kê cao thùng ong chống dịch hại như kiến, cóc…

Khung cầu có kích thước phần xà trên là một cây 2 x 3 x 49 cm, khung bên dưới là hai cây với một cây là 1 x 3 x 23 cm, một cây 1 x 1 x 41 cm. Phần bánh tổ được người nuôi ong sử dụng hai tấm sáp với kích thước 20 x 40 cm dập thành đáy của lỗ tổ ong. Nó gắn tấm nền sáu vào khung cầu bằng ba đường dây ràng bằng thép không gỉ, sau đó ong sẽ từ đây mà xây thành bánh tổ ong.


3. Kỹ thuật chăm sóc

+ Thế nào là một đàn ong cơ bản?

Một đàn ong cơ bản là một đàn ong có đầy đủ các thế hệ bao gồm ong thợ, các thế hệ trứng và ấu trùng ong. Số quân phải phủ kín xà cầu vào buổi sáng, dựa vào tỉ lệ trứng và ấu trùng, nhông để đánh giá được chất lượng của đàn ong. Theo số ngày tuổi của trứng và ấu trùng và nhộng của ong thợ để có tỉ lệ là 1 phần trứng, 2 phần trùng và 4 phần nhộng. Đây được đánh giá là phần bền vững nhất của đàn ong. Nếu như mất đi sự cân bằng trong tỉ lệ này thì đàn ong buộc phải sinh sản để lấy lại cân bằng sinh hoạt.

+ Làm thế nào để tăng cầu ong?

Muốn đàn ong gia tăng thêm mức cầu thì phải đáp ứng được ba yêu cầu, đó là sức sinh sản chứa con dư thừa, hai là nguồn thức ăn phải dồi dào (phần và mật phải dư) và số lượng quân dư.

+ Làm thế nào để biết lúc nào tăng cầu được?

Để nắm được điều này bạn phải bố trí các cầu ở trong thùng ong và nhiệt độ cầu cho ấu trùng phát triển. Lưu ý đến các yếu tố từ nhiệt độ và độ ẩm, nhiệt độ của ong luôn phải được điều chỉnh về nhiệt độ ở trong tổ là 35 độ C, ẩm độ cũng phải được điều chỉnh ở mức 95%.

+ Làm thế nào để biết phấn và mật đủ hay thừa thiếu?

Đối với cầu phấn thì vào muỗi buổi sáng bạn phải coi xem, nếu còn nhiều là đủ ăn, không còn nghĩa là nó thiếu. Khi số lăng dể chứa phấn gần hết và ong chứa phấn bay lung tung ở những cầu khác thì nghĩa là đã dư phấn, bạn phải gạt phấn để dự trữ những lúc còn thiếu. Trường hợp thiếu hãy cho ăn bổ sung phấn hoa nhân tạo.

Đối với mật thì ở cầu ong thường có mật tại các ô lăng phía bên trên. Tất cả các cầu đều phải có phần chứa mật này. Trường hợp thiếu phải cho ăn bổ sung xirô đường, sau đó quan sát nếu thấy hai góc bị ong ăn hụt bớt thì phải tăng thêm lượng đường, còn các ô lăng phù lên thì phải giảm lượng đường đi.


4. Kỹ thuật tạo chúa và chia đàn

+ Tạo chúa:

Thời điểm đàn ong xung mãn, nguồn phấn và mật dồi dào hoặc ong chúa đã già thì đàn ong sẽ có khuynh hướng tạo những nụ để nuôi chúa mới, thay thế hoặc chia bầy. Đây chính là đặc điểm sinh học giúp bảo vệ nòi giống, luôn có ong chúa để dự trữ trong đàn.

Có hai phương pháp tạo chúa nhân tạo:

Phương pháp đàn không chúa: Chọn từ 6 đến 8 cầu đạt tiêu chuẩn, lượt bỏ bớt phần cầu trứng và trùng nhỏ, con chúa để nhốt lại rồi đem đến chỗ khác. Sau khi đưa vào tổ 1 khung có gắn 2 thang nụ chứa chừng 20 đến 25 nụ chúa.

Ở ngày thứ nhất, hãy sử dụng kim di trùng đưa vào mỗi nụ chứa một con ấu trùng từ một đến hai ngày tuổi. đến ngày thứ hai hãy lấy thang chúa này ra để gắp bỏ vào các ấu trùng được đưa ra vào ngày hôm trước. lấy tăm chấm vào sữa trong nụ và bôi vào các nụ ong không tiếp thu. Kế đến hãy sử dụng kim di trùng đưa vào mỗi ấu chúa một con ấu trùng một ngày tuổi. Dĩ nhiên khi các con ấu trùng lấy ở các đàn ong giống tốt nhất là được.

Bốn ngày sau đàn ong đã bắt đầu vít nắp các nụ chúa. Ngày thứ sau bạn hãy đưa vào một đàn ong không chúa nhằm mục đích bảo ôn những nụ này.

Phương pháp đàn có chúa: Hãy chọn trong đàn ong từ 8 đến 9 cầu quân thật đông, có thể là quân bu khắp cả nắp. Sử dụng một ván ngắn để đặt giữa 4 cầu nhộng. Như vậy 2 cầu nhộng và cầu mật sẽ được để ở bên ngoài và ở đây không có ong chúa, bên kia ong chúa vẫn để bình thường. Đưa khung tạo chúa vào chính giữa hai cầu nhộng, thực hiện nhiệm vụ tương tự như phương pháp đàn không chúa.

+ Chia đàn:

Việc làm này được áp dụng thích hợp với những đàn đông quân, khoảng từ 7 cầu quân trở lên. Trước hết bạn hãy lấy hai cầu nhộng và một cầu mật cả quân để đưa vào bên trong thùng, không để nó ở chỗ thoáng đường bay. Bạn hãy chọn trong đàn ong đang ra đời nhiều ong non giũ hết số quân này vào thùng mới.

Đóng cửa để nhốt ong lại, chừng 5 tiếng sau hay mở cửa cho số ong già bay về và lấy nụ chúa ở ngày tạo chúa thứ 11 hoặc ngày thứ 10 nếu di đơn. Cắt rời các nụ này ra khỏi thang nụ chúa, gắn vào phần trên của cầu nhộng. Đêm đó hãy tiếp tục đóng cửa cho đến 5 giờ chiều hôm sau rồi mới được mở cửa.

Trên đây là kỹ thuật nuôi và chăm sóc ong để lấy mật. Dù là mật hong hoa cafe hay bất kỳ loại mật ong nguyên chất nào cũng đều sẽ có quy trình tương tự như trên. Nếu bạn muốn đánh giá mật ong nào tốt, tìm được một địa chỉ cung cấp mật ong chất lượng, đừng quên liên hệ ngay với chúng tôi bạn nhé!

Thùy Duyên